EU siết truy xuất nguồn gốc, Việt Nam có lo lắng?

Từ năm 2025, nông sản muốn xuất khẩu sang EU phải đảm bảo được sản xuất không gây mất rừng.

Là quốc gia không có nguy cơ quá cao về mất rừng, Việt Nam vẫn cần tăng cường xây dựng chuỗi cung ứng bền vững để nông sản Việt Nam tiến sâu hơn vào thị trường EU.

Truy xuất nguồn gốc

Đây là thông tin được ông Rui Ludovino -Tham tán thứ nhất Các Chính sách về Khí hậu, môi trường, việc làm và các vấn đề xã hội Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam đưa ra tại tọa đàm “Sản xuất và thương mại nông sản không gây mất rừng”, diễn ra chiều 25/4/2023.

Tọa đàm do Chương trình Phát triển của Liên hợp quốc (UNDP) phối hợp với Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam) tổ chức. Đây là sự kiện bên lề Hội nghị toàn cầu Hệ thống lương thực thực phẩm lần thứ 4.

Tại buổi toạ đàm, các đại biểu đã chia sẻ các thông tin mới nhất từ Liên minh Châu Âu (EU) về các bước chuẩn bị thực hiện Quy định hàng hóa không gây mất rừng của EU.

Phát biểu tại sự kiện, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp Trần Quang Bảo cho biết, canh tác nông nghiệp là một trong những ngành sử dụng đất ở quy mô lớn. Việc mở rộng diện tích đất nhằm phát triển nông nghiệp hiện là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến mất rừng, thu hẹp diện tích đất rừng.

Do đó, hơn 140 quốc gia trên thế giới, chiếm 90% diện tích rừng toàn cầu, đã ký kết Tuyên bố Glasgow về sử dụng đất và rừng, cam kết “ngăn chặn và đảo ngược” tình trạng mất rừng và suy thoái đất vào năm 2030, hương tới phát triển bền vững và thúc đẩy quá trình chuyển đổi nông thôn bao trùm.

Trong bối cảnh đó, sản xuất và thương mại hàng hóa nông sản cần được định hướng phát triển bền vững theo chuỗi giá trị, không mở rộng diện tích, tăng chất lượng và giá trị sản phẩm, nâng cao sinh kế cộng đồng.

Nhằm cụ thể hóa các cam kết “ngăn chặn và đảo ngược” tình trạng mất rừng và suy thoái đất, châu Âu đã thông qua các dự luật nhằm cấm nhập khẩu các mặt hàng liên quan đến nạn phá rừng. Với các quy định mới được ban hành, các công ty xuất, nhập khẩu sẽ phải truy xuất nguồn gốc các sản phẩm nhập khẩu bán trên thị trường châu Âu, xem những sản phẩm này có sản xuất tại các khu vực bị mất rừng hay không.

Ông Trần Quang Bảo lưu ý, việc sản xuất và thương mại hàng hóa nông sản cần phải được định hướng phát triển bền vững theo chuỗi giá trị. Theo đó, không mở rộng diện tích nhưng tăng chất lượng và giá trị sản phẩm cũng như tăng cường sinh kế cho cộng đồng.

“Đồng thời, tăng cường trao đổi, thảo luận và học hỏi kinh nghiệm từ các đối tác quốc tế về các thực hành tốt để xây dựng lộ trình phát triển các ngành hàng nông sản của Việt Nam theo hướng bền vững, không gây mất rừng trong thời gian tới”, – ông Bảo thông tin.

Từ góc độ hiệp hội ngành hàng, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest) trình bày về nỗ lực và đóng góp của Việt Nam trong các sáng kiến quốc tế như REDD+, và các chính sách quốc gia như cấm khai thác gỗ, chi trả dịch vụ môi trường rừng và các chương trình phục hồi rừng.

Đại diện Viforest cũng chia sẻ quan điểm của mình về năng lực của các doanh nghiệp và hộ sản xuất gỗ và lâm sản ngoài gỗ của Việt Nam trong việc theo kịp các quy định mới và sắp ban hành về các sản phẩm không gây mất rừng.

EU cấm nhập khẩu hàng hóa gây mất rừng

Về phần mình, ông Rui Ludovino, Tham tán thứ nhất Các Chính sách về Khí hậu, môi trường, việc làm và các vấn đề xã hội Phái đoàn Liên minh châu Âu (EC) tại Việt Nam, cho biết EC đã ban hành dự luật cấm nhập khẩu những mặt hàng nông sản có quy trình sản xuất làm giảm diện tích rừng.

Dự luật sẽ đi vào hiệu lực sau 18 tháng công bố, tức là vào khoảng tháng 12/2024 hoặc chậm nhất tháng 1/2025. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được trì hoãn thêm 6 tháng sau thời hạn này. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa cần biết thời hạn này để đáp ứng các yêu cầu của thị trường EU.

“EU sẽ ban hành một số hướng dẫn, nhưng các quốc gia cũng phải chuẩn bị để kiểm soát trong chuỗi cung ứng của mình. Việt Nam là quốc gia không có nguy cơ quá cao về mất rừng nhờ các chính sách bảo vệ rừng. Nhưng Việt Nam cần tăng cường hơn nữa trong chuỗi cung ứng để sản phẩm nông sản Việt Nam tiến sâu hơn vào thị trường EU”, – ông Rui Ludovino cho hay.

Lá chắn cho Việt Nam

Cũng theo đại diện Phái đoàn Liên minh châu Âu, Việt Nam đang thực hiện Hiệp định thương mại giữa Việt Nam và EU nhằm tạo khung pháp lý cho các mặt hàng gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam xuất khẩu và EU (Hiệp định VPA/FLEGT). Trong số đó, có quy định về pháp lý và về phát triển bền vững ngành gỗ.

“Hiệp định VPA/FLEGT là điểm mạnh của Việt Nam, cho phép Việt Nam có quy trình quản trị về rừng. Đây là cơ sở quan trọng của ngành gỗ Việt Nam, các ngành khác có thể noi theo như: cao su, cà phê…”, – ông Rui Ludovino nhận định.

Trong khi đó, ông Patrick Haverman, Phó trưởng Đại diện thường trú UNDP Việt Nam, cho biết UNDP Việt Nam đã và đang hỗ trợ Việt Nam quản lý rừng và cảnh quan bền vững bằng nhiều chương trình và dự án suốt hơn 20 năm qua.

Thay vì đưa ra các chính sách, luật, quy định và chương trình hoàn toàn mới để đáp ứng các yêu cầu quốc tế mới và đang được quan tâm như quy định không mất rừng của Liên minh châu Âu, việc cần làm là xem các hệ thống và khuôn khổ chính sách hiện có có thể kết nối được với các quy định này như thế nào và làm thế nào để cải thiện các hệ thống này.

“Từ đó hướng tới những thay đổi trực tiếp nhằm chuyển đổi sáng tạo, giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu và nạn phá rừng”, – ông Patrick Haverman góp ý.

Theo ông Haverman, hơn bao giờ hết, các bên liên quan như người tiêu dùng, công ty thương mại và các tổ chức tài chính sẽ có vai trò nổi bật hơn trong việc định hình thị trường, tiêu dùng bền vững và có trách nhiệm, từ đó thúc đẩy chuỗi cung ứng và sản xuất bền vững.

Các hộ nông dân nhỏ sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nếu các quy định về không gây mất rừng và bền vững được áp dụng do quá trình thẩm định nghiêm ngặt và tốn kém. Do đó, cần kết hợp các biện pháp hỗ trợ và bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương này.

Phó trưởng Đại diện thường trú UNDP Việt Nam UNDP khẳng định, tổ chức này sẵn sàng làm việc với các đối tác chính phủ và khối tư nhân để xây dựng một môi trường thuận lợi cho chuỗi cung ứng nông sản không gây mất rừng.

“UNDP cũng sẽ hỗ trợ các mô hình thương mại và sản xuất không gây mất rừng, vì lợi ích của môi trường và con người, đặc biệt là nông hộ nhỏ và các cộng đồng dễ bị tổn thương”, – ông Patrick Haverman nhấn mạnh.

Theo Sputnicknews.vn