Chính sách thuế khiến DN... “thui chột” cảm hứng đầu tư

09/10/2017 9:00:32 SA

Những năm gần đây, chúng ta rất khuyến khích đầu tư vào sản xuất, đặc biệt là khuyến khích đầu tư vào sản xuất - chế biến để xuất khẩu hàng nông sản. Tuy nhiên các chính sách thuế thì không phải lúc nào cũng hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư.

Tháng 8/2016, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 130/TT-BTC trong đó có quy định về việc khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT), các nhà máy chỉ được khấu trừ thuế GTGT vào kỳ sau, không được hoàn thuế GTGT, điều này đặc biệt gây khó cho doanh nghiệp.

Tổng giám đốc Cty Cà phê Phúc Sinh Sơn La - Vũ Việt Thắng đón nhận giấy phép đầu tư do UBND tỉnh Sơn La trao. Đây là nhà máy chế biến cà phê Arabica ướt khép kín đầu tiên của Sơn La

Thông tư 130 có xung đột bản chất thuế GTGT?

Năm 2014, khi chúng ta đưa thuế GTGT đối với hàng nông sản để xuất khẩu bằng không (0), cộng đồng doanh nghiệp đã vô cùng hoan hỉ. Với quyết định đó chúng ta tiết kiệm được rất nhiều nhân lực và chi phí. Vì hàng trăm, hàng chục ngàn công ty xuất khẩu không phải hoàn thuế hay hoàn rất ít, nhờ vậy tiết kiệm được nhân lực của công ty và cả nhân lực của các cơ quan thuế. Vì thuế GTGT cho hàng xuất khẩu bằng 0, và các công ty bán hàng cho nhau cũng thuế GTGT bằng 0 nên không có gian lận thuế GTGT xảy ra.


Nhập hàng vào vụ cà phê - hạt tiêu tại Nhà máy CTCP Phúc Sinh (Bình Dương)

Tuy nhiên, với Thông tư 130, các nhà máy sản xuất hàng nông sản để xuất khẩu gặp khó khăn. Muốn có hàng xuất thì phải có các nhà máy sản xuất chế biến để xuất khẩu. Tôi xin chia sẻ câu chuyện của chúng tôi: Chúng tôi có nhà máy cà phê và hạt tiêu, chúng tôi mua hàng của dân để chế biến rồi bán cho các công ty xuất khẩu. Đúng là đầu vào hàng nguyên liệu nông sản thuế GTGT bằng không nhưng bao bì, xe container, phí ngân hàng, phụ trợ... toàn bộ sinh hoạt cho hàng trăm nhân viên và công nhân có thuế GTGT là 10%. Đầu ra khi chúng tôi bán cho các công ty xuất khẩu có thuế GTGT bằng không, vậy chúng tôi có thuế GTGT lũy kế phải được khấu trừ. Nhưng theo quy định trong Thông tư 130, chúng tôi chỉ được khấu trừ khi bán nội địa, mà công ty của chúng tôi chỉ bán chủ yếu cho các công ty xuất khẩu khác. Vậy với số thuế GTGT dồn lại rất lớn, chúng tôi không biết phải làm sao, gửi hồ sơ hoàn thuế cho cơ quan thuế thì không được hoàn. Nghĩa là chúng tôi phải chịu chi phí lớn mà lại không được hạch toán vào phí.

Có thể nói, Thông tư 130 rất xung đột với bản chất thuế GTGT. Thuế GTGT chỉ đánh vào người tiêu dùng cuối cùng, không phải tổ chức; Các công ty có thuế GTGT chưa được khấu trừ hết thì phải được hoàn thuế.

Khi kinh doanh sản xuất mà không được hoàn thuế, mà thuế GTGT không phải chi phí, lượng thuế GTGT cộng dồn lại hàng tỷ đồng rất lớn thì doanh nghiệp không có vốn kinh doanh. Chúng ta khuyến khích sản xuất nhưng chúng ta lại không có cơ chế cho doanh nghiệp được vận hành trơn tru hay hoạt động tốt. Nhà máy sản xuất sẽ dừng khi số thuế GTGT đủ lớn đến không thể hoạt động được.

Thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào hàng trà và cà phê: Một đề xuất… khó tin!

Chúng ta xuất khẩu nguyên liệu cà phê bao nhiêu năm và bây giờ chúng ta cần phải chế biến sâu hơn, đầu tư vào sản xuất sâu hơn. Tuy nhiên, với mong muốn đánh thuế GTGT vào mặt hàng cà phê hòa tan như một sản phẩm tiêu thụ đặc biệt, một lần nữa chính sách thuế dự kiến sẽ không khuyến khích sản xuất. Giá cả cao hơn thì người tiêu dùng mua ít hơn, doanh nghiệp khó bán hàng hơn. Thất thu thuế thu nhập doanh nghiệp có thể sẽ nảy sinh từ chính mong muốn tận thu thuế.

Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch HĐQT CTCP Phúc Sinh (thứ hai từ trái sang) và cộng sự kiểm nghiệm chất lượng cà phê trước khi đưa vào rang xay tại nhà máy Phúc Sinh - KCoffee
 
Nhìn rộng ra toàn nền kinh tế, đáng nhẽ chúng ta cần hỗ trợ cho doanh nghiệp phát triển thì chính sách thuế lại chỉ tập trung vào đánh thuế tiêu thụ đặc biệt cao hơn, ở những mặt hàng không “đặc biệt”. Điều này sẽ lại khuyến khích các nhà kinh doanh quay lại xuất khẩu nguyên liệu khi không còn hấp dẫn để đầu tư sản xuất hàng thành phẩm trà và cà phê. Và theo đó dành cơ hội cho các nhà chế biến sản xuất nước ngoài và chúng ta đang kìm hãm sự phát triển của các thương hiệu Việt.


Phòng thí nghiệm CTCP Phúc Sinh kiểm nghiệm chất lượng các mẫu hạt tiêu khi nhập nguyên liệu vào nhà máy

Cà phê và trà là các mặt hàng truyền thống, là lợi thế của nông sản Việt Nam và có lợi cho sức khỏe, khác rượu lẫn thuốc lá. Những gì tốt, có lợi cho người dùng và nền kinh tế, chúng ta nên khuyến khích sản xuất tiêu dùng. Hàng chục năm qua, Việt Nam đã mải mê xuất khẩu hàng nguyên liệu mà không chú trọng đến sản xuất hàng tiêu dùng trong nước. Gần đây phòng trào đầu tư sản xuất kinh doanh trong nước có tốt hơn, đặc biệt các doanh nghiệp tư nhân đã bắt đầu quan tâm đầu tư sâu hơn vào chế biến, tăng hàm lượng giá trị gia tăng trong các sản phẩm. Với những mặt hàng không “đặc biệt”, chính sách thuế cần đi đúng hướng hỗ trợ và mở lối cho phát triển tiêu dùng, đặc biệt nên trở thành một hậu thuẫn, động lực cho phát triển kinh tế tư nhân!

Phan Minh Thông - Chủ tịch CTCP Phúc Sinh